Komponenty ciała

Pomiar masy ciała jest chyba jednym z najpopularniejszych i najczęściej mierzonych parametrów i w powszechnym mniemaniu, służy ocenie naszego stanu zdrowia, lub też potwierdzeniu, że wszystko z nami jest dobrze.

W praktyce, ocena składu ciała sprowadza się głównie do analizy udziału tkanki tłuszczowej w całkowitej masie ciała, a jej pomiar odgrywa istotną rolę zarówno w sporcie jak i działaniach prozdrowotnych. Nadmiar tkanki tłuszczowej prowadzi do otyłości i zwiększa ryzyko rozwoju wielu chorób.

Skład ciała jest często reprezentowany przez dwa kompartmenty: masa tkanki tłuszczowej i beztłuszczowa masa ciała. Dlatego też, tkanka tłuszczowa prezentowana jest jako procentowy jej udział w całkowitej masie ciała.

Beztłuszczowa masa ciała (LBM)

Ogólny skład ciała wykazuje znaczną zmienność indywidualną (w dłuższych okresach) oraz dużą zmienność osobniczą. Osoby o podobnej masie ciała mogą różnić się składem, proporcją poszczególnych jego składowych. Przede wszystkim mogą różnić się ilością tkanki tłuszczowej, czyli, aby tę różnicę uwzględnić, możemy określić każdemu z nas beztłuszczową masę ciała (LBM – lean body mass) i masę tkanki tłuszczowej. Inaczej mówiąc, LBM to masa całego naszego ciała – wszystkich tkanek i narządów, płynów – pozbawionego tkanki tłuszczowej. Najczęściej na zmiany LBM lub na różnice osobnicze wpływa głównie masa mięśniowa, która ulega zmianie w zależności od trybu życia (aktywny, nieaktywny), zmian hormonalnych i maleje wraz z wiekiem. Mogą również zachodzić istotne zmiany innych składowych LBM – zmiany masy układu kostnego, objętości płynów naszego ciała – wpływających na masę całkowitą naszego ciała, w tym LBM. Ocena składu ciała dostarcza nam zatem bardziej istotne informacje niż podstawowe pomiary antropometryczne wzrostu i „wagi”.

Uważa się, że wszystkie tkanki naszego ciała, których masa wpływa na LBM, poza układem kostnym, są metabolicznie bardzo aktywne i mają znaczący wpływ na tempo przemiany materii. Dlatego też, czasami używa się dla LBM określenia „aktywna metabolicznie masa ciała”. Jest to niewątpliwie pewien skrót myślowy, ale pozwala na oddanie istoty problemu – wyższa beztłuszczowa masa ciała, wyższe zapotrzebowanie energetyczne.

W ostatnim czasie coraz powszechniejsze jest określanie procentowej zawartości tkanki tłuszczowej. Umożliwiają to wagi, mierzące dodatkowo rezystancję tkanek, których cena w ostatnim czasie znacznie zmalała i mimo stosunkowo dużego błędu pomiarowego dostajemy wynik parametru bardziej istotnego dla zdrowego stylu życia, niż sama masa ciała.

Jeśli możemy zmierzyć masę tkanki tłuszczowej, to po odjęciu jej wielkości od całkowitej masy ciała wyznaczymy LBM. Oczywiście wynik ten nie jest zbyt precyzyjny, bo dostępne metody pomiaru masy tkanki tłuszczowej nie pozwalają na dokładny jej pomiar.

Mięśnie odgrywają w procesie odchudzania bardzo ważną rolę. Korzystne jest więc zachowanie, a nawet nabranie masy mięśniowej. Trening siłowy to jeden z najlepszych sposobów przyspieszenie procesu odchudzania.

Często słyszymy, lub sami to wypowiadamy, że ważymy za dużo lub za mało. Chyba to pierwsze nawet częściej. Zdając sobie sprawę z tego, że nasze ciało jest tworem złożonym, to jeśli masa ciała ulega zmianie, na przykład więcej ważymy, powinniśmy zadać sobie pytanie, która składowa uległa zmianie – tkanka mięśniowa, czy też raczej tkanka tłuszczowa. A jeśli jedno i drugie, to czy ta zmiana jest proporcjonalna – to znaczy, czy wszystkie składowe uległy zmianie w równym stopniu?